Xəstəlik nədir?
İnsulin rezistentliyi ayrıca diaqnozdan çox metabolik vəziyyətdir. O, çox vaxt metabolik sindromun bir hissəsi olur. Metabolik sindrom bel ətrafında piylənmə, yüksək təzyiq, yüksək triqliseridlər, aşağı «yaxşı» xolesterin (HDL) və yüksək qan şəkərinin birlikdə olmasıdır.
Ola biləcək əlamətlər
Bel ətrafında piylənmə, çəki atmağın çətinləşməsi, yeməkdən sonra yuxululuq, şirniyyata tez-tez istək, boyunda və qoltuqaltında dərinin tündləşməsi (akantoz), qadınlarda menstrual pozğunluqlar. Bu əlamətlər spesifik deyil. İnsulin rezistentliyi çox vaxt səssiz irəliləyir.
Risk faktorları
Artıq çəki, az hərəkət, ailədə 2-ci tip diabet, polikistoz yumurtalıq sindromu, qaraciyər piylənməsi, yuxu çatışmazlığı, bəzi dərmanlar (məsələn, uzunmüddətli steroidlər).
Diaqnostika Ümumi məlumat
Acqarına qan şəkəri, HbA1c, lazım olduqda qlükoza yükləmə testi, lipid profili, qaraciyər fermentləri, bel ölçüsü və təzyiq. Acqarına insulin və HOMA-IR indeksi bəzən hesablanır. Bu göstəricilərin vahid qəbul olunmuş həddi yoxdur, ona görə onlar tək başına diaqnoz üçün kifayət deyil.
Müalicə prinsipləri Ümumi məlumat
Çəki itkisi (hətta 5–10% çəki itkisi metabolik göstəriciləri yaxşılaşdıra bilər), sadə şəkərləri və emal olunmuş qidaları azaltmaq, lifli qidalar, müntəzəm aerob və güc məşqləri, kifayət qədər yuxu. Bəzi hallarda həkim metformin kimi dərmanlar təyin edə bilər. Metformin şəkərli diabetdə və insulin rezistentliyində uzun illərdir istifadə olunur. Onun «sağlam yaşlanma» ilə bağlı təsirləri isə hələ araşdırma mövzusudur və bu məqsədlə özbaşına qəbul olunmamalıdır.
Dr. Günay Süleymanlının bu sahədəki təsdiqlənmiş fəaliyyəti
- Kataloq profilində «İnsulin rezistentliyi» maraq sahəsi kimi göstərilib.
- Paylaşımları: insulin müqavimətinin bədəndə verdiyi siqnallar, metformin və onun araşdırılan təsirləri, metabolik sindrom (#insulindirenci #metaboliksendrom), axşam saatlarında qidalanma və metabolizm.
Suallar
İnsulin rezistentliyi diabet deməkdirmi?
Xeyr, amma diabet riskini artırır. Erkən aşkarlanması və həyat tərzi dəyişikliyi vacibdir.
Yalnız insulin analizi ilə diaqnoz qoymaq olarmı?
Adətən yox. Qan şəkəri, HbA1c, lipidlər, bel ölçüsü və klinik müayinə ilə birlikdə qiymətləndirilir.
Metformini arıqlamaq üçün özbaşına içmək olarmı?
Xeyr. Metformin reseptlə istifadə olunan dərmandır və həkim nəzarəti tələb edir.