Bədən kütlə indeksi (BKİ)
BKİ = çəki (kq) / boy² (m). Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının təsnifatı:
| BKİ (kq/m²) | Kateqoriya |
|---|---|
| < 18,5 | Çəki çatışmazlığı |
| 18,5–24,9 | Normal çəki |
| 25–29,9 | Artıq çəki |
| 30–39,9 | Piylənmə |
| ≥ 40 | Ağır (morbid) piylənmə |
BKİ sadə göstəricidir. O, əzələ kütləsini və yağın harada toplandığını nəzərə almır. Ona görə bel ölçüsü və klinik müayinə ilə birlikdə qiymətləndirilir.
Səbəblər və risk faktorları
Enerji balansının pozulması (qidalanma və hərəkət), genetik meyl, yuxu çatışmazlığı, stress, bəzi dərmanlar, endokrin səbəblər (hipotireoz, Kuşinq sindromu və s.). Gec saatlarda ağır yeməklər də metabolizmə və yuxu keyfiyyətinə mənfi təsir edə bilər.
Diaqnostika Ümumi məlumat
BKİ, bel ölçüsü, təzyiq; qan şəkəri və HbA1c, lipid profili, qaraciyər fermentləri, lazım olduqda tiroid hormonları və digər endokrin testlər.
Müalicə prinsipləri Ümumi məlumat
- Qidalanmanın davamlı dəyişdirilməsi, fiziki aktivlik, yuxu və stressin idarəsi.
- Dərmanlar: GLP-1 reseptor aqonistləri kimi «toxluq hormonu» iynələri arıqlamada effektiv ola bilər. Onlar reseptlə təyin olunur, əks göstərişləri və yan təsirləri (ürəkbulanma, qusma, qəbizlik və s.) var, kosmetik məqsədlə və həkim nəzarəti olmadan istifadə edilməməlidir.
- Lazım olduqda bariatrik cərrahiyyə üçün cərraha yönləndirmə.
Dr. Günay Süleymanlının bu sahədəki təsdiqlənmiş fəaliyyəti
- Kataloq profilində «Piylənmə» maraq sahəsi kimi göstərilib; «3. Obezite Sempozyumu» sertifikatı var.
- Paylaşım və videoları: BKİ təsnifatı, GLP-1 iynələri, «Arıqlama iynələri faydalı yoxsa ziyanlı?» (YouTube, 04.11.2025).
- Xəzər FM-in «İşBilən» verilişində «Pəhrizə yeni başlayanlar ilk olaraq nə etməlidir?» mövzusunda danışıb.
Həkimin bu mövzuda videosu
Suallar
BKİ normaldırsa, metabolik risk yoxdurmu?
Həmişə yox. Bel ətrafında yağ toplanması normal BKİ-də də metabolik risk yarada bilər.
Arıqlama iynələri hamıya uyğundurmu?
Xeyr. Göstəriş, əks göstəriş və yan təsirlər həkim tərəfindən qiymətləndirilir.
Arıqlamağa hansı analizlərlə başlamaq lazımdır?
Bu, şikayət və risklərə görə fərdi müəyyən edilir. Adətən qan şəkəri, lipidlər, qaraciyər fermentləri və tiroid funksiyası yoxlanılır.